ธรรมที่มีอุปการะมากแก่มนุษย์

ภิกษุทั้งหลาย เรื่องเคยมีมาแล้ว มีเต่าตัวหนึ่ง เที่ยวหากินตามริมฝั่งแม่น้ำน้อยแห่งหนึ่งในตอนเย็น สุนัขจิ้งจอกตัวหนึ่ง ก็ได้เที่ยวหากินตามริมแม่น้ำน้อยแห่งหนึ่งในตอนเย็นเช่นเดียวกัน ภิกษุทั้งหลาย เต่าตัวนี้ได้เห็นสุนัขจิ้งจอกซึ่งเที่ยวหากินแต่ไกล ครั้นแล้ว จึงหดอวัยวะทั้งหลาย มีศีรษะเป็นที่ ๕ เข้าในกระดองของตนเสีย... read more

ภิกษุทั้งหลาย ภิกษุเห็นรูปอันไม่เที่ยงนั่นแหละ ว่าไม่เที่ยง ความเห็นของเธอนั้นเป็นสัมมาทิฏฐิ เมื่อเห็นอยู่โดยถูกต้อง ย่อมเบื่อหน่าย เพราะความสิ้นไปแห่งนันทิ จึงมีความสิ้นไปแห่งราคะ เพราะความสิ้นไปแห่งราคะ จึงมีความสิ้นไปแห่งนันทิ เพราะความสิ้นไปแห่งนันทิและราคะ กล่าวได้ว่า... read more

ภิกษุทั้งหลาย รูปเป็นอนัตตา เสียงเป็นอนัตตา กลิ่นเป็นอนัตตา รสเป็นอนัตตา โผฏฐัพพะเป็นอนัตตา ธรรมเป็นอนัตตา ภิกษุทั้งหลาย อริยสาวกผู้ได้สดับแล้ว เห็นอยู่อย่างนี้ ย่อมเบื่อหน่ายแม้ในรูป ย่อมเบื่อหน่ายแม้ในเสียง ย่อมเบื่อหน่ายแม้ในกลิ่น... read more

ภิกษุทั้งหลาย บุคคล ๗ จำพวกเหล่านี้ เป็นผู้ควรแก่ของบูชา เป็นผู้ควรแก่ของต้อนรับ เป็นผู้ควรรับทักษิณา เป็นผู้ควรกระทำอัญชลี เป็นนาบุญของโลก ไม่มีนาบุญอื่นยิ่งกว่า ๗ จำพวกอะไรบ้าง คือ ภิกษุทั้งหลาย... read more

… พระผู้มีพระภาคตรัสถามว่า ราหุล เธอเข้าใจความข้อนี้ว่าอย่างไร กระจกมีประโยชน์อะไร. มีประโยชน์สำหรับเอาไว้ส่องดู ภันเต. ราหุล ฉันใดก็ฉันนั้นเหมือนกัน บุคคลควรพิจารณาให้ดีเสียก่อนแล้วจึงทำกรรมทางกาย พิจารณาให้ดีเสียก่อนแล้วจึงทำกรรมทางวาจา พิจารณาให้ดีเสียก่อนแล้วจึงทำกรรมทางใจ. ราหุล เธอปรารถนาจะทำกรรมใดด้วยกาย เธอพึงพิจารณากายกรรมนั้นเสียก่อนว่า... read more

สมัยหนึ่ง ท่านพระอานนท์อยู่ที่เวฬุวคาม เขตนครเวสาลี ก็สมัยนั้น คหบดีชื่อทสมะ เป็นชาวเมืองอัฏฐกะ ไปยังเมืองปาตลีบุตร ด้วยกรณียกิจอย่างหนึ่ง ครั้งนั้น ทสมคหบดีชาวเมืองอัฏฐกะ เข้าไปหาภิกษุรูปหนึ่งถึงกุกกุฏาราม ไหว้ภิกษุนั้นแล้วจึงนั่งในที่สมคควร ครั้นแล้วได้ถามภิกษุนั้นว่า ภันเต เดี๋ยวนี้... read more

ภิกษุทั้งหลาย ภิกษุเห็นรูปอันไม่เที่ยงนั่นแหละ ว่าไม่เที่ยง ความเห็นของเธอนั้นเป็นสัมมาทิฏฐิ เมื่อเห็นอยู่โดยถูกต้อง ย่อมเบื่อหน่าย เพราะความสิ้นไปแห่งนันทิ1 จึงมีความสิ้นไปแห่งราคะ เพราะความสิ้นไปแห่งราคะ จึงมีความสิ้นไปแห่งนันทิ เพราะความสิ้นไปแห่งนันทิและราคะ... read more

ภิกษุทั้งหลาย เราไม่สรรเสริญซึ่งความตั้งอยู่ในกุศลธรรมทั้งหลาย เหตุใดจะสรรเสริญความเสื่อมไปในกุศลธรรมทั้งหลายเล่า ภิกษุทั้งหลาย แต่เราสรรเสริญความเจริญในกุศลธรรมทั้งหลาย ไม่ใช่ความตั้งอยู่ หรือไม่ใช่ความเสื่อมในกุศลธรรมทั้งหลาย. ภิกษุทั้งหลาย ความเสื่อมในกุศลธรรมทั้งหลาย ไม่ใช่ความตั้งอยู่ ไม่ใช่ความเจริญเป็นอย่างไร คือ ภิกษุทั้งหลาย ภิกษุในกรณีนี้... read more

… ภิกษุทั้งหลาย บรรดาองค์ทั้ง ๗ นั้น สัมมาทิฏฐิย่อมเป็นธรรมนำหน้า ก็สัมมาทิฏฐิย่อมเป็นธรรมนำหน้า เป็นอย่างไร คือ ผู้มีสัมมาทิฏฐิ สัมมาสังกัปปะจึงเกิดขึ้น (ปโหติ) ผู้มีสัมมาสังกัปปะ... read more

ภิกษุทั้งหลาย บุคคลผู้ปฏิบัติผิดในบุคคล ๔ จำพวก นับว่าเป็นคนพาล เป็นคนไม่ฉลาด เป็นอสัปบุรุษ ย่อมบริหารตนให้ถูกกำจัด ให้ถูกทำลาย ให้เกิดความเสียหาย ผู้รู้ทั้งหลายติเตียน และย่อมประสบสิ่งไม่ใช่บุญเป็นอันมาก บุคคล... read more