ธรรมที่มีอุปการะมากแก่มนุษย์

ภิกษุทั้งหลาย เราไม่สรรเสริญซึ่งความตั้งอยู่ในกุศลธรรมทั้งหลาย เหตุใดจะสรรเสริญความเสื่อมไปในกุศลธรรมทั้งหลายเล่า ภิกษุทั้งหลาย แต่เราสรรเสริญความเจริญในกุศลธรรมทั้งหลาย ไม่ใช่ความตั้งอยู่ หรือไม่ใช่ความเสื่อมในกุศลธรรมทั้งหลาย. ภิกษุทั้งหลาย ความเสื่อมในกุศลธรรมทั้งหลาย ไม่ใช่ความตั้งอยู่ ไม่ใช่ความเจริญเป็นอย่างไร คือ ภิกษุทั้งหลาย ภิกษุในกรณีนี้... read more

ภิกษุทั้งหลาย บุคคลผู้ประกอบด้วยธรรม ๔ ประการ จัดเป็นคนพาล เป็นคนไม่ฉลาด เป็นอสัปบุรุษ ย่อมบริหารตนให้ถูกกำจัด ให้ถูกทำลาย เป็นผู้ประกอบด้วยโทษ ผู้รู้ติเตียน และย่อมประสบสิ่งไม่ใช่บุญเป็นอันมาก ธรรม... read more

สมัยหนึ่ง พระผู้มีพระภาคประทับอยู่ ณ ปราสาทของนางวิสาขามิคารมารดา ในบุพพาราม เขตพระนครสาวัตถี ก็สมัยนั้น พระผู้มีพระภาคเสด็จออกจากที่หลีกเร้นในเวลาเย็น แล้วประทับนั่งหันหลังผิงแดดในที่มีแสงแดดส่องมาจากทิศตะวันตกอยู่. ครั้งนั้น ท่านพระอานนท์ ได้เข้าไปเฝ้าพระผู้มีพระภาคถึงที่ประทับ ถวายอภิวาทแล้วบีบนวดพระกายของพระผู้มีพระภาคอยู่ พลางกล่าวถ้อยคำนี้ว่า ภันเต ข้อนี้น่าอัศจรรย์ ภันเต... read more

สมัยหนึ่ง พระผู้มีพระภาคเสด็จจาริกไปในโกศลชนบท พร้อมด้วยภิกษุสงฆ์หมู่ใหญ่ บรรลุถึงพราหมณคามของชาวโกศลชื่อสาละ. พราหมณ์คหบดีชาวหมู่บ้านสาละได้ทราบข่าวว่า พระสมณโคดมผู้เป็นโอรสของเจ้าศากยะ ออกผนวชจากศากยสกุลแล้ว เสด็จจาริกไปในโกศลชนบท พร้อมด้วยภิกษุสงฆ์หมู่ใหญ่ บรรลุถึงพราหมณคามชื่อสาละแล้ว ก็กิตติศัพท์อันงามของท่านพระโคดมพระองค์นั้นขจรไปแล้วอย่างนี้ว่า แม้เพราะเหตุอย่างนี้ๆ พระผู้มีพระภาคนั้น... read more

ภิกษุทั้งหลาย เธอทั้งหลายจะสำคัญความข้อนี้ว่าอย่างไร ฝุ่นนิดหนึ่งที่เราช้อนขึ้นด้วยปลายเล็บนี้ กับมหาปฐพีนั้น อย่างไรไหนจะมากกว่ากัน ภันเต มหาปฐพีนั่นแหละเป็นดินที่มากกว่า ฝุ่นนิดหนึ่งเท่าที่ทรงช้อนขึ้นด้วยปลายเล็บนี้ เป็นของมีประมาณน้อย ฝุ่นนั้น เมื่อนำเข้าไปเทียบกับมหาปฐพี (แผ่นดินใหญ่) ย่อมไม่ถึงแม้การคำนวณได้... read more

ครั้งนั้น พราหมณ์คนหนึ่งเข้าไปเฝ้าพระผู้มีพระภาคถึงที่ประทับ ได้ปราศรัยกับพระผู้มีพระภาค ครั้นผ่านการปราศรัยพอให้ระลึกถึงกันไปแล้ว จึงนั่ง ณ ที่สมควร แล้วทูลถามพระผู้มีพระภาคว่า ข้าแต่พระโคดมผู้เจริญ ธรรมข้อหนึ่งซึ่งเมื่อเจริญแล้ว ทำให้มากแล้ว ย่อมยึดถือประโยชน์ทั้ง... read more

สมัยหนึ่ง พระผู้มีพระภาคประทับอยู่ ณ นิโครธาราม ใกล้พระนครกบิลพัสดุ์ แคว้นสักกะ ก็สมัยนั้น ภิกษุมากรูปกระทำจีวรกรรมของพระผู้มีพระภาคด้วยหวังว่า พระผู้มีพระภาคทรงทำจีวรสำเร็จแล้ว ล่วงไป ๓ เดือนก็จะเสด็จจาริกหลีกไป พระเจ้ามหานามศากยะ... read more

ภิกษุทั้งหลาย ตาเป็นอนัตตา แม้เหตุปัจจัยที่ให้ตาเกิดขึ้น ก็เป็นอนัตตา ตาที่เกิดจากสิ่งที่เป็นอนัตตา จะเป็นอัตตาได้อย่างไร หูเป็นอนัตตา แม้เหตุปัจจัยที่ให้หูเกิดขึ้น ก็เป็นอนัตตา หูที่เกิดจากสิ่งที่เป็นอนัตตา จะเป็นอัตตาได้อย่างไร จมูกเป็นอนัตตา แม้เหตุปัจจัยที่ให้จมูกเกิดขึ้น ก็เป็นอนัตตา... read more

ภิกษุทั้งหลาย บุคคล ๓ จำพวกเหล่านี้ เป็นผู้มีอุปการะมากแก่บุคคล ๓ จำพวกอะไรบ้าง คือ ภิกษุทั้งหลาย บุคคลอาศัยบุคคลใดแล้ว เป็นผู้ถึงพระพุทธเจ้าว่าเป็นสรณะ เป็นผู้ถึงพระธรรมว่าเป็นสรณะ เป็นผู้ถึงพระสงฆ์ว่าเป็นสรณะ ภิกษุทั้งหลาย บุคคลนี้เป็นผู้มีอุปการะมากแก่บุคคลนี้. ภิกษุทั้งหลาย... read more

ภิกษุทั้งหลาย บุคคล ๗ จำพวกเหล่านี้ เป็นผู้ควรแก่ของบูชา เป็นผู้ควรแก่ของต้อนรับ เป็นผู้ควรรับทักษิณา เป็นผู้ควรกระทำอัญชลี เป็นนาบุญของโลก ไม่มีนาบุญอื่นยิ่งกว่า ๗ จำพวกอะไรบ้าง คือ ภิกษุทั้งหลาย... read more