ลักษณะผู้มีสติและสัมปชัญญะ

ภิกษุทั้งหลาย ภิกษุพึงเป็นผู้มีสติและสัมปชัญญะอยู่เถิด นี้เป็นคำสอนของเราสำหรับพวกเธอทั้งหลาย. ภิกษุทั้งหลาย ภิกษุเป็นผู้มีสติ เป็นอย่างไร ภิกษุทั้งหลาย ภิกษุในกรณีนี้ ย่อมพิจารณาเห็นกายในกายอยู่ มีความเพียร มีสัมปชัญญะ...

เหตุให้ได้ปฏิสัมภิทา ๔

ภิกษุทั้งหลาย ภิกษุผู้ประกอบด้วยธรรม ๗ ประการ พึงกระทำให้แจ้งซึ่งปฏิสัมภิทา ๔1 ด้วยปัญญาอันยิ่งเอง เข้าถึงอยู่...

เมื่อละธรรม ๖ ประการได้ ย่อมสามารถที่จะบรรลุปฐมฌาน

ภิกษุทั้งหลาย ภิกษุยังละธรรม ๖ ประการเหล่านี้ไม่ได้ ย่อมเป็นผู้ไม่สามารถที่จะบรรลุปฐมฌาน ธรรม ๖ ประการอะไรบ้าง คือ ๑) กามฉันทะ...

จิตหลุดพ้นดีแล้ว ๑

ภิกษุทั้งหลาย ภิกษุเห็นรูปอันไม่เที่ยงนั่นแหละ ว่าไม่เที่ยง ความเห็นของเธอนั้นเป็นสัมมาทิฏฐิ เมื่อเห็นอยู่โดยถูกต้อง ย่อมเบื่อหน่าย เพราะความสิ้นไปแห่งนันทิ จึงมีความสิ้นไปแห่งราคะ เพราะความสิ้นไปแห่งราคะ...

เหตุให้จิตหลุดพ้นด้วยดี (๒)

ภิกษุทั้งหลาย ภิกษุเห็นตาอันไม่เที่ยงนั่นแหละ ว่าไม่เที่ยง ความเห็นของเธอนั้นเป็นสัมมาทิฏฐิ เมื่อเห็นอยู่โดยถูกต้อง ย่อมเบื่อหน่าย เพราะความสิ้นไปแห่งนันทิ1 จึงมีความสิ้นไปแห่งราคะ...

เหตุให้จิตหลุดพ้นด้วยดี (๓)

ภิกษุทั้งหลาย ภิกษุเห็นรูปอันไม่เที่ยงนั่นแหละ ว่าไม่เที่ยง ความเห็นของเธอนั้นเป็นสัมมาทิฏฐิ เมื่อเห็นอยู่โดยถูกต้อง ย่อมเบื่อหน่าย เพราะความสิ้นไปแห่งนันทิ1 จึงมีความสิ้นไปแห่งราคะ...

ผลของการไม่รักษาจิต และผลของการรักษาจิต

ครั้งนั้นแล อนาถบิณฑิกคหบดีได้เข้าไปเฝ้าพระผู้มีพระภาคถึงที่ประทับ ถวายอภิวาทพระผู้มีพระภาคแล้วนั่ง ณ ที่สมควร ครั้นแล้ว พระผู้มีพระภาคได้ตรัสกะเขาว่า คหบดี เมื่อจิตไม่ได้รับการรักษา กายกรรมก็เป็นอันไม่ได้รับการรักษา...

สิ่งที่อาศัยกันเกิดขึ้น

ภิกษุทั้งหลาย เมื่อมือทั้งหลายมีอยู่ การจับและการวางก็ปรากฏ เมื่อเท้าทั้งหลายมีอยู่ การก้าวไปและการถอยกลับก็ปรากฏ เมื่อข้อทั้งหลายมีอยู่ การงอเข้าและการเหยียดออกก็ปรากฏ เมื่อท้องมีอยู่ ความหิวและความกระหายก็ปรากฏ ภิกษุทั้งหลาย ฉันใดก็ฉันนั้น เมื่อตามีอยู่ สุขและทุกข์อันเป็นภายในย่อมเกิดขึ้น...

สัตว์ผู้ไม่เคยเกี่ยวข้องกัน หาได้ยาก

ภิกษุทั้งหลาย สงสารนี้กำหนดที่สุดเบื้องต้นเบื้องปลายไม่ได้ เมื่อเหล่าสัตว์ผู้มีอวิชชาเป็นเครื่องกั้น มีตัณหาเป็นเครื่องผูก ท่องเที่ยวไปมาอยู่ ที่สุดเบื้องต้นย่อมไม่ปรากฏ สัตว์ผู้ไม่เคยเป็นมารดา โดยกาลนานนี้ มิใช่หาได้ง่ายเลย. ข้อนั้นเพราะเหตุอะไรเล่า ภิกษุทั้งหลาย...

บรรพบุรุษของมนุษย์เรา มีมากไม่จบสิ้น

สมัยหนึ่ง พระผู้มีพระภาคประทับอยู่ที่พระเชตวัน อารามของอนาถบิณฑิกเศรษฐี เขตพระนครสาวัตถี ในที่นั้น พระผู้มีพระภาคตรัสเรียกภิกษุทั้งหลาย … แล้วได้ตรัสว่า ภิกษุทั้งหลาย สงสารนี้กำหนดที่สุดเบื้องต้นเบื้องปลายไม่ได้ เมื่อเหล่าสัตว์ผู้มีอวิชชาเป็นเครื่องกั้น...