ธรรมที่เป็นไปเพื่อความเจริญแห่งปัญญา

ภิกษุทั้งหลาย ตาเป็นทุกข์ หูเป็นทุกข์ จมูกเป็นทุกข์ ลิ้นเป็นทุกข์ กายเป็นทุกข์ ใจเป็นทุกข์ ภิกษุทั้งหลาย อริยสาวกผู้ได้สดับแล้ว เห็นอยู่อย่างนี้ ย่อมเบื่อหน่ายแม้ในตา ย่อมเบื่อหน่ายแม้ในหู ย่อมเบื่อหน่ายแม้ในจมูก... read more

สมัยหนึ่ง พระผู้มีพระภาคเสด็จจาริกไปในโกศลชนบท พร้อมด้วยภิกษุสงฆ์หมู่ใหญ่ บรรลุถึงพราหมณคามของชาวโกศลชื่อสาละ. พราหมณ์คหบดีชาวหมู่บ้านสาละได้ทราบข่าวว่า พระสมณโคดมผู้เป็นโอรสของเจ้าศากยะ ออกผนวชจากศากยสกุลแล้ว เสด็จจาริกไปในโกศลชนบท พร้อมด้วยภิกษุสงฆ์หมู่ใหญ่ บรรลุถึงพราหมณคามชื่อสาละแล้ว ก็กิตติศัพท์อันงามของท่านพระโคดมพระองค์นั้นขจรไปแล้วอย่างนี้ว่า แม้เพราะเหตุอย่างนี้ๆ พระผู้มีพระภาคนั้น... read more

สมัยหนึ่ง พระผู้มีพระภาคประทับอยู่ ณ ที่พักซึ่งสร้างด้วยอิฐในนาทิกคาม ก็สมัยนั้นท่านพระอนุรุทธะ ท่านพระนันทิยะ ท่านพระกิมิละ อยู่ที่ป่าโคสิงคสาลวัน ครั้งนั้นเวลาเย็น พระผู้มีพระภาคเสด็จออกจากที่ประทับพักผ่อนแล้ว เสด็จเข้าไปยังป่าโคสิงคสาลวัน นายทายบาล (ผู้รักษาป่า) ได้เห็นพระผู้มีพระภาคเสด็จมาแต่ไกล ครั้นแล้วได้กล่าวกะพระผู้มีพระภาค... read more

ภิกษุทั้งหลาย ภิกษุผู้พิจารณาเห็นอานิสงส์ ๖ ประการ ย่อมสมควรที่จะเข้าไปตั้งอนิจจสัญญาในสังขารทั้งปวงอย่างไม่จำกัดขอบเขต อานิสงส์ ๖ ประการอะไรบ้าง คือ ๑) สังขารทั้งปวง จักปรากฏโดยความเป็นของไม่มั่นคง ๒) ใจของเรา จักไม่ยินดีในโลกทั้งปวง ๓)... read more

… ครั้งนั้นแล ท่านพระภูมิชะกลับจากบิณฑบาต ภายหลังเวลาอาหารแล้ว เข้าไปเฝ้าพระผู้มีพระภาคยังที่ประทับ ถวายอภิวาทพระผู้มีพระภาคแล้ว นั่ง ณ ที่ควรส่วนข้างหนึ่ง พอนั่งเรียบร้อยแล้ว ได้กราบทูลพระผู้มีพระภาคดังนี้ว่า ภันเต ข้าพระองค์ขอกราบทูลให้ทราบ... read more

ภิกษุทั้งหลาย ต้นสาละใหญ่อาศัยขุนเขาหิมวันต์ ย่อมเจริญด้วยความเจริญ ๓ ประการ ความเจริญ ๓ ประการอะไรบ้าง คือ ๑) ย่อมเจริญด้วยกิ่ง ใบแก่ และใบอ่อน ๒) ย่อมเจริญด้วยเปลือก... read more

… พราหมณ์คณกโมคคัลลานะได้ทูลถามพระผู้มีพระภาคว่า ก็สาวกของพระโคดมผู้เจริญ เมื่อพระโคดมกล่าวสอนอยู่อย่างนี้ พร่ำสอนอยู่อย่างนี้ ทุกๆ รูปได้บรรลุนิพพาน อันเป็นผลสำเร็จถึงที่สุดอย่างยิ่งหรือไม่ หรือว่าบางพวกไม่ได้บรรลุ. พราหมณ์ สาวกของเรา แม้เรากล่าวสอนอยู่อย่างนี้ พร่ำสอนอยู่อย่างนี้... read more

ภิกษุทั้งหลาย โทษของโภคทรัพย์ ๕ ประการเหล่านี้ ๕ ประการอะไรบ้าง คือ โภคทรัพย์เป็นของทั่วไปแก่ไฟ โภคทรัพย์เป็นของทั่วไปแก่นํ้า โภคทรัพย์เป็นของทั่วไปแก่พระราชา โภคทรัพย์เป็นของทั่วไปแก่โจร โภคทรัพย์เป็นของทั่วไปแก่ทายาทผู้ไม่เป็นที่รัก. ภิกษุทั้งหลาย เหล่านี้แล โทษของโภคทรัพย์ ๕ ประการ. ภิกษุทั้งหลาย อานิสงส์ของโภคทรัพย์ ๕... read more

ภิกษุทั้งหลาย เธอทั้งหลาย จงเจริญสมาธิเถิด ภิกษุผู้มีจิตตั้งมั่นแล้ว สิ่งทั้งปวงย่อมปรากฏตามความเป็นจริง ก็อะไรเล่า ย่อมปรากฏตามความเป็นจริง คือ ตา ย่อมปรากฏตามความเป็นจริงว่า ไม่เที่ยง รูปทั้งหลาย ย่อมปรากฏตามความเป็นจริงว่า ไม่เที่ยง วิญญาณทางตา ย่อมปรากฏตามความเป็นจริงว่า... read more

… สาธุ สาธุ อนุรุทธะทั้งหลาย อนุรุทธะทั้งหลาย พวกเธอเป็นผู้ไม่ประมาท มีความเพียร มีตนส่งตนไปแล้ว (ในธรรม) อยู่อย่างนี้ ก็คุณวิเศษคือญาณทัสสนะอันสามารถกระทำความเป็นอริยะ อันยิ่งกว่าธรรมของมนุษย์ ซึ่งเป็นเครื่องอยู่ผาสุกอย่างอื่น... read more