ความเกิดขึ้นความดับไปของทุกข์ (๑)

ภิกษุทั้งหลาย ถ้าบุคคลย่อมคิดถึงสิ่งใดอยู่ ย่อมดำริถึงสิ่งใดอยู่ และย่อมมีจิตฝังลงไปในสิ่งใดอยู่ สิ่งนั้นย่อมเป็นอารมณ์เพื่อการตั้งอยู่แห่งวิญญาณ เมื่ออารมณ์มีอยู่ ความตั้งขึ้นเฉพาะแห่งวิญญาณย่อมมี เมื่อวิญญาณนั้นตั้งขึ้นเฉพาะ เจริญงอกงามแล้ว...

ปริหานธรรม อปริหานธรรม และอภิภายตนะ

ภิกษุทั้งหลาย เราจักแสดงปริหานธรรม อปริหานธรรม และอภิภายตนะ ๖ แก่เธอทั้งหลาย เธอทั้งหลายจงฟังธรรมนั้น. ภิกษุทั้งหลาย ก็ปริหานธรรมเป็นอย่างไร คือ...

จิตหลุดพ้นดีแล้ว ๓

ภิกษุทั้งหลาย ภิกษุเห็นรูปอันไม่เที่ยงนั่นแหละ ว่าไม่เที่ยง ความเห็นของเธอนั้นเป็นสัมมาทิฏฐิ เมื่อเห็นอยู่โดยถูกต้อง ย่อมเบื่อหน่าย เพราะความสิ้นไปแห่งนันทิ จึงมีความสิ้นไปแห่งราคะ เพราะความสิ้นไปแห่งราคะ...

ปฏิปทาที่สัปปายะแก่การบรรลุนิพพาน (๒)

ภิกษุทั้งหลาย เราจะแสดงปฏิปทาที่สัปปายะ (สะดวกสบาย) แก่การบรรลุนิพพาน แก่เธอทั้งหลาย เธอทั้งหลายจงฟัง จงใส่ใจให้ดี เราจักกล่าว ภิกษุทั้งหลาย ปฏิปทาที่สัปปายะแก่การบรรลุนิพพานนั้นเป็นอย่างไร...

เห็นอายตนะภายในทั้ง ๖ ว่าเป็นทุกข์

ภิกษุทั้งหลาย ตาเป็นทุกข์ หูเป็นทุกข์ จมูกเป็นทุกข์ ลิ้นเป็นทุกข์ กายเป็นทุกข์ ใจเป็นทุกข์ ภิกษุทั้งหลาย อริยสาวกผู้ได้สดับแล้ว เห็นอยู่อย่างนี้...

ผู้มีสุตะ และเข้าถึงด้วยสุตะ

ภิกษุทั้งหลาย บุคคล ๔ จำพวกเหล่านี้ มีปรากฏอยู่ในโลก ๔ จำพวกอะไรบ้าง คือ ๑) บุคคลผู้มีสุตะน้อย และไม่เข้าถึงด้วยสุตะ ๒)...

ผู้เป็นธรรมกถึก และผู้ปฏิบัติธรรมสมควรแก่ธรรม (๑)

ภันเต ที่กล่าวกันว่า ภิกษุธรรมกถึก ภิกษุธรรมกถึก ดังนี้ ด้วยเหตุเพียงเท่าไรหนอ ภิกษุจึงเป็นธรรมกถึก. ภิกษุ ถ้าภิกษุแสดงธรรมเพื่อความเบื่อหน่าย เพื่อความคลายกำหนัด...

เรื่องของช่างหม้อฆฏิการะ ผู้เป็นพุทธอุปัฏฐากอันเลิศ

สมัยหนึ่ง พระผู้มีพระภาคเสด็จจาริกไปในโกศลชนบท พร้อมด้วยภิกษุสงฆ์จำนวนมาก ครั้งนั้น พระผู้มีพระภาคเสด็จแวะพักริมทาง แล้วได้แย้ม (พระโอษฐ์) ให้ปรากฏ ณ...

ธรรมปริยายอันเป็นเหตุแห่งความกระเสือกกระสน

ภิกษุทั้งหลาย เราจักแสดงธรรมปริยายอันเป็นเหตุแห่งความกระเสือกกระสนแก่พวกเธอ เธอทั้งหลายจงฟัง จงใส่ใจให้ดี เราจักกล่าว. ภิกษุทั้งหลาย ก็ธรรมปริยายอันเป็นเหตุแห่งความกระเสือกกระสนเป็นอย่างไร คือ ภิกษุทั้งหลาย สัตว์ทั้งหลายเป็นผู้มีกรรมเป็นของตน...

เหตุเกิดของสัมมาทิฏฐิ และเหตุเกิดของมิจฉาทิฏฐิ (อปัณณกสูตร)

สมัยหนึ่ง พระผู้มีพระภาคเสด็จจาริกไปในโกศลชนบทพร้อมด้วยภิกษุสงฆ์เป็นจำนวนมาก เสด็จถึงหมู่บ้านพราหมณ์ของชาวโกศล ชื่อว่าสาลา พราหมณ์และคหบดีชาวบ้านศาลาได้ฟังข่าวว่า พระสมณโคดมผู้เจริญบุตรของเจ้าศากยะ ออกบวชจากสกุลศากะยสกุลแล้ว เสด็จจาริกมาโกศลชนบทพร้อมด้วยภิกษุสงฆ์เป็นจำนวนมาก มาถึงหมู่บ้านศาลาแล้ว ก็กิตติศัพท์อันงามของพระโคดมผู้เจริญนั้นขจรไปแล้วอย่างนี้ว่า แม้เพราะเหตุนี้ๆ พระผู้มีพระภาคพระองค์นั้น...