ธรรมะวันอุโบสถ (25/07/2025)
ภิกษุทั้งหลาย ปริญญา (ความรอบรู้) เป็นอย่างไร
ภิกษุทั้งหลาย ความสิ้นราคะ ความสิ้นโทสะ ความสิ้นโมหะ อันใด อันนั้นแหละเราเรียกว่า ปริญญา.“
– บาลี สํ. ขนฺธ. 17/33/55.
ภิกษุทั้งหลาย ปริญญา (ความรอบรู้) เป็นอย่างไร
ภิกษุทั้งหลาย ความสิ้นราคะ ความสิ้นโทสะ ความสิ้นโมหะ อันใด อันนั้นแหละเราเรียกว่า ปริญญา.“
– บาลี สํ. ขนฺธ. 17/33/55.
ถ้าภิกษุใด เดินอยู่ก็ตาม ยืนอยู่ก็ตาม นั่งอยู่ก็ตาม หรือนอนอยู่ก็ตาม ย่อมคิดถึงความคิดอันเป็นบาป อันอิงอาศัยเรือนอยู่. ภิกษุผู้เช่นนั้น เป็นผู้ดำเนินไปสู่ทางผิด หมกมุ่นแล้วในอารมณ์อันเป็นที่ตั้งแห่งความลุ่มหลง เป็นผู้ไม่สมควรที่จะบรรลุสัมโพธิญาณอันอุดม. แต่ถ้าภิกษุใด เดินอยู่ก็ตาม ยืนอยู่ก็ตาม นั่งอยู่ก็ตาม... read more
ความเศร้าโศกก็ดี ความร่ำไรรำพันก็ดี ความทุกข์ก็ดี มากมายหลายอย่างเหล่านี้ มีอยู่ในโลก เพราะอาศัยสิ่งอันเป็นที่รัก เมื่อไม่มีสิ่งอันเป็นที่รัก ความเศร้าโศก ความร่ำไรรำพัน และความทุกข์เหล่านี้ ย่อมไม่มี เพราะเหตุนั้นแล ผู้ใดไม่มีสิ่งอันเป็นที่รักในโลกไหนๆ ผู้นั้นจึงเป็นผู้มีความสุข... read more
… ภิกษุทั้งหลาย ภิกษุตรึกตามตรองตามถึงอารมณ์ใดๆ มาก จิตย่อมน้อมไปโดยอาการอย่างนั้นๆ ถ้าภิกษุตรึกตามตรองตามถึงกามวิตกมาก ก็เป็นอันว่าละเนกขัมมวิตกเสีย กระทำแล้วอย่างมากซึ่งกามวิตก จิตของเธอนั้น ย่อมน้อมไปเพื่อความตรึกในกาม ถ้าภิกษุตรึกตรองตามถึงพยาปาทวิตกมาก ก็เป็นอันว่าละอัพยาปาทวิตกเสีย กระทำแล้วอย่างมากซึ่งพยาปาทวิตก จิตของเธอนั้น... read more
ภิกษุทั้งหลาย เมื่อตถาคตเกิดเป็นมนุษย์ในชาติก่อน ในภพที่อยู่อาศัยก่อน ได้เป็นผู้ไม่ถลึงตา ไม่ค้อนควัก ไม่จ้องลับหลัง เป็นผู้แช่มชื่นมองดูตรงๆ มองดูผู้อื่นด้วยสายตาอันแสดงความรัก เพราะได้กระทำ ได้สร้างสม ได้พอกพูน ได้ทำให้ไพบูลย์ซึ่งกรรมนั้นๆ ไว้... read more
ภิกษุทั้งหลาย ผู้ที่กล่าวอยู่ว่า นิวรณ์ทั้ง ๕ คือ กองอกุศล นั่นแหละคือผู้ที่กล่าวอยู่โดยถูกต้อง ภิกษุทั้งหลาย กองอกุศลทั้งหมดนี้ ได้แก่ นิวรณ์ทั้ง ๕ นิวรณ์ทั้ง ๕... read more
ภิกษุทั้งหลาย เธอทั้งหลาย จงเจริญสมาธิเถิด ภิกษุผู้มีจิตตั้งมั่นแล้ว ย่อมรู้ได้ตามความเป็นจริง ก็ภิกษุย่อมรู้อะไรได้ตามความเป็นจริง คือ ย่อมรู้ได้ตามความเป็นจริงว่า นี้ทุกข์ นี้ทุกขสมุทัย นี้ทุกขนิโรธ นี้ทุกขนิโรธคามินีปฏิปทา … ภิกษุทั้งหลาย... read more
ภิกษุทั้งหลาย เธอทั้งหลายละธรรมอย่างหนึ่งได้ เราขอรับรองความเป็นอนาคามีของเธอทั้งหลาย ธรรมอย่างหนึ่งคืออะไร ภิกษุทั้งหลาย เธอทั้งหลายละธรรมอย่างหนึ่ง คือ โกธะ (ความโกรธ) ได้ เราขอรับรองความเป็นอนาคามีของเธอทั้งหลาย. โกธะใด เป็นเหตุให้สัตว์ผู้มีโกธะ ไปสู่ทุคติ ผู้มีปัญญาเห็นแจ้ง ย่อมละความโกรธนั้นได้... read more
… ภันเต ก็การเห็นโดยถูกต้องมีประโยชน์อย่างไร. ราธะ การเห็นโดยถูกต้อง มีประโยชน์เพื่อความเบื่อหน่าย. ภันเต ก็ความเบื่อหน่ายมีประโยชน์อย่างไร. ราธะ ความเบื่อหน่าย มีประโยชน์เพื่อการคลายความพอใจ. ภันเต ก็การคลายความพอใจมีประโยชน์อย่างไร ราธะ การคลายความพอใจ มีประโยชน์เพื่อหลุดพ้น. ภันเต ก็ความหลุดพ้นมีประโยชน์อย่างไร... read more
… ภิกษุทั้งหลาย เรื่องเคยมีมาแล้ว เวปุลลบรรพตนี้มีชื่อว่าสุปัสสะ สมัยนั้น หมู่มนุษย์มีชื่อว่าสุปปิยา หมู่มนุษย์ชื่อสุปปิยามีอายุประมาณสองหมื่นปี หมู่มนุษย์ชื่อสุปปิยาขึ้นสุปัสสบรรพตเป็นเวลา ๒ วัน ลงก็เป็นเวลา ๒... read more
มหานาม แม้หากอริยสาวกเห็นด้วยปัญญาอันถูกต้องตามเป็นจริงว่า กามทั้งหลายให้ความยินดีน้อย มีทุกข์มาก มีความคับแค้นมาก โทษในกามนั้นยิ่งนัก ดังนี้แล้วก็ตาม. แต่อริยสาวกนั้น ยังไม่ได้บรรลุปีติและสุข อันเว้นจากกาม เว้นจากอกุศลธรรม หรือไม่ได้บรรลุธรรมอื่นที่สงบกว่านั้น เมื่อนั้น... read more