ธรรมะวันอุโบสถ (25/07/2025)
ภิกษุทั้งหลาย ปริญญา (ความรอบรู้) เป็นอย่างไร
ภิกษุทั้งหลาย ความสิ้นราคะ ความสิ้นโทสะ ความสิ้นโมหะ อันใด อันนั้นแหละเราเรียกว่า ปริญญา.“
– บาลี สํ. ขนฺธ. 17/33/55.
ภิกษุทั้งหลาย ปริญญา (ความรอบรู้) เป็นอย่างไร
ภิกษุทั้งหลาย ความสิ้นราคะ ความสิ้นโทสะ ความสิ้นโมหะ อันใด อันนั้นแหละเราเรียกว่า ปริญญา.“
– บาลี สํ. ขนฺธ. 17/33/55.
อุทายิ ภิกษุในกรณีนี้ เพราะสงัดจากกามและอกุศลธรรมทั้งหลาย จึงบรรลุปฐมฌาน อันมีวิตกวิจาร มีปีติและสุข อันเกิดจากวิเวกแล้วแลอยู่ เพราะวิตกวิจารระงับไป จึงบรรลุทุติยฌาน อันเป็นเครื่องผ่องใสแห่งจิตในภายใน เป็นธรรมเอกผุดขึ้น ไม่มีวิตก ไม่มีวิจาร... read more
… ภิกษุ เมื่อใด เธอศึกษาในอธิศีลสิกขา ศึกษาในอธิจิตตสิกขา และศึกษาในอธิปัญญาสิกขา เมื่อนั้น เธอผู้กำลังศึกษาในอธิศีลสิกขา ศึกษาในอธิจิตตสิกขา และศึกษาในอธิปัญญาสิกขาอยู่ จะละราคะ โทสะ และโมหะเสียได้ เพราะละราคะ... read more
ภิกษุทั้งหลาย สัตว์ทั้งหลาย ย่อมคบค้ากัน ย่อมสมาคมกันโดยธาตุเทียว คือ สัตว์ทั้งหลายผู้เกียจคร้าน ย่อมคบค้ากัน ย่อมสมาคมกัน กับสัตว์ทั้งหลายผู้เกียจคร้าน สัตว์ทั้งหลายผู้มีสติหลงลืม ย่อมคบค้ากัน ย่อมสมาคมกัน กับสัตว์ทั้งหลายผู้มีสติหลงลืม สัตว์ทั้งหลายผู้มีปัญญาทราม ย่อมคบค้ากัน... read more
ภิกษุทั้งหลาย สิ่งใดไม่ใช่ของเธอทั้งหลาย เธอทั้งหลายจงละสิ่งนั้นเสีย สิ่งนั้นอันเธอทั้งหลายละได้แล้ว จักเป็นไปเพื่อประโยชน์เกื้อกูล เพื่อความสุข … ภิกษุทั้งหลาย เปรียบเหมือนคนเขาพึงนำหญ้า กิ่งไม้และใบไม้ที่มีอยู่ในเชตวันนี้ไป หรือพึงเผาหรือพึงทำตามสมควรแก่เหตุ เธอทั้งหลายจะมีความคิดอย่างนี้ไหมว่า คนเขานำพวกเราไป... read more
กามทะ ชนเหล่าใด ยินดีในความสงบทางใจ มีใจยินดีในการอบรมจิต ทั้งกลางวันและกลางคืนชนเหล่านั้น ย่อมได้แม้สิ่งที่ได้โดยยาก." -บาลี สํ. สคาถ. 15/66/233. read more
ในโลกนี้ ไม่มีสิ่งใด ๆ เลย ที่เมื่อเรายึดถืออยู่ เราจักเป็นผู้หาโทษมิได้ … มีลาภ เสื่อมลาภ มียศ เสื่อมยศ นินทา สรรเสริญ... read more
… ภิกษุทั้งหลาย ภิกษุตรึกตามตรองตามถึงอารมณ์ใดๆ มาก จิตย่อมน้อมไปโดยอาการอย่างนั้นๆ ถ้าภิกษุตรึกตามตรองตามถึงกามวิตกมาก ก็เป็นอันว่าละเนกขัมมวิตกเสีย กระทำแล้วอย่างมากซึ่งกามวิตก จิตของเธอนั้น ย่อมน้อมไปเพื่อความตรึกในกาม ถ้าภิกษุตรึกตรองตามถึงพยาปาทวิตกมาก ก็เป็นอันว่าละอัพยาปาทวิตกเสีย กระทำแล้วอย่างมากซึ่งพยาปาทวิตก จิตของเธอนั้น... read more
...ผู้ใดแสวงหาอาหารโดยถูกต้อง ได้มาแล้วก็เลี้ยงมารดาและบิดา ผู้นั้นย่อมประสบบุญเป็นอันมาก. บุคคลใดเลี้ยงดูมารดาและบิดาโดยชอบธรรม เพราะการบำรุงเลี้ยงมารดาและบิดาเช่นนี้ บัณฑิตย่อมสรรเสริญบุคคลนั้นขณะที่ยังอยู่ในโลก บุคคลนั้น ครั้นจากโลกนี้ไปแล้ว ย่อมบันเทิงใจอยู่ในสวรรค์." -บาลี สคาถ. สํ. 15/267/714. "มหานามะ ในกรณีนี้ กุลบุตรย่อมสักการะ เคารพ นับถือ... read more
ภิกษุทั้งหลาย ภิกษุผู้ประกอบด้วยธรรม ๖ ประการ ย่อมเป็นผู้ควรเพื่อบรรลุกุศลธรรมที่ยังไม่ได้บรรลุ หรือเพื่อทำกุศลธรรมที่ได้บรรลุแล้วให้เจริญขึ้น ธรรม ๖ ประการอะไรบ้าง คือ ภิกษุในกรณีนี้ ๑) เป็นผู้ฉลาดในเหตุแห่งความเจริญ ๒) เป็นผู้ฉลาดในเหตุแห่งความเสื่อม ๓)... read more
ความเศร้าโศกก็ดี ความร่ำไรรำพันก็ดี ความทุกข์ก็ดี มากมายหลายอย่างเหล่านี้ มีอยู่ในโลก เพราะอาศัยสิ่งอันเป็นที่รัก เมื่อไม่มีสิ่งอันเป็นที่รัก ความเศร้าโศก ความร่ำไรรำพัน และความทุกข์เหล่านี้ ย่อมไม่มี เพราะเหตุนั้นแล ผู้ใดไม่มีสิ่งอันเป็นที่รักในโลกไหนๆ ผู้นั้นจึงเป็นผู้มีความสุข... read more