อุปกิเลสแห่งจิต ที่อธิบายด้วยฉันทะราคะ (๑๐)

สมัยหนึ่ง พระผู้มีพระภาคประทับอยู่ ณ บุพพาราม ปราสาทของนางวิสาขามิคารมารดา เขตพระนครสาวัตถี ก็สมัยนั้น หลานของนางวิสาขามิคารมารดา ผู้ซึ่งเป็นที่รัก เป็นที่พอใจ ได้ทำกาละลง ครั้งนั้น นางวิสาขามิคารมารดามีผ้าเปียก มีผมเปียกเข้าไปเฝ้าพระผู้มีพระภาคถึงที่ประทับในเวลากลางวัน... read more

สมัยหนึ่ง พระผู้มีพระภาคประทับอยู่ที่ฝั่งแม่น้ำคงคา เขตอยุชฌบุรี ในที่นั้น พระผู้มีพระภาคตรัสเรียกภิกษุทั้งหลายมาแล้วตรัสว่า ภิกษุทั้งหลาย เปรียบเหมือนแม่น้ำคงคานี้ไหลพากลุ่มฟองอากาศก้อนใหญ่มา บุรุษผู้มีตาดีเห็นกลุ่มฟองอากาศนั้นแล้ว ย่อมเพ่งพิจารณาโดยแยบคาย เมื่อบุรุษนั้นเห็นอยู่ เพ่งพิจารณาโดยแยบคายอยู่ กลุ่มฟองอากาศนั้นย่อมปรากฏเป็นของว่าง เป็นของเปล่า เป็นของหาแก่นสารไม่ได้เลย ก็แก่นสารในกลุ่มฟองอากาศนั้น จะพึงมีได้อย่างไร. ภิกษุทั้งหลาย... read more

ภิกษุทั้งหลาย ความเสื่อมของอุบาสก ๗ ประการเหล่านี้ ๗ ประการอะไรบ้าง คือ ๑) ขาดการเยี่ยมเยียนภิกษุ ๒) ละเลยการฟังสัทธรรม ๓) ไม่ศึกษาในอธิศีล ๔) ไม่มากด้วยความเลื่อมใสในภิกษุทั้งผู้เป็นเถระ ผู้เป็นนวกะ และผู้เป็นมัชฌิมะ ๕)... read more

ภิกษุทั้งหลาย สมัยใด พระราชาเป็นผู้ไม่ตั้งอยู่ในธรรม สมัยนั้น แม้ข้าราชการทั้งหลาย ก็เป็นผู้ไม่ตั้งอยู่ในธรรม เมื่อข้าราชการทั้งหลายไม่ตั้งอยู่ในธรรม สมัยนั้น แม้พราหมณ์และคหบดีทั้งหลาย ก็เป็นผู้ไม่ตั้งอยู่ในธรรม เมื่อพราหมณ์และคหบดีทั้งหลายไม่ตั้งอยู่ในธรรม สมัยนั้น แม้ชาวนิคมและชาวชนบททั้งหลาย ก็เป็นผู้ไม่ตั้งอยู่ในธรรม เมื่อชาวนิคมและชาวชนบททั้งหลายไม่ตั้งอยู่ในธรรม... read more

ครั้งนั้นแล พราหมณ์ปริพาชกคนหนึ่งได้เข้าไปเฝ้าพระผู้มีพระภาคถึงที่ประทับ ได้ปราศรัยกับพระผู้มีพระภาค ครั้นผ่านการปราศรัยพอให้ระลึกถึงกันไปแล้วจึงนั่ง ในที่สมควร ครั้นแล้วได้ทูลถามว่า พระโคดมผู้เจริญ พระองค์ตรัสว่า ธรรมอันผู้บรรลุจะพึงได้เห็นเอง ธรรมอันผู้บรรลุจะพึงได้เห็นเอง ดังนี้ พระโคดมผู้เจริญ ธรรมอันผู้บรรลุจะพึงได้เห็นเอง ไม่ประกอบด้วยกาล ควรเรียกกันมาดู... read more

ภิกษุทั้งหลาย บุคคล ๗ จำพวกเหล่านี้ เป็นผู้ควรแก่ของบูชา เป็นผู้ควรแก่ของต้อนรับ เป็นผู้ควรรับทักษิณา เป็นผู้ควรกระทำอัญชลี เป็นนาบุญของโลก ไม่มีนาบุญอื่นยิ่งกว่า ๗ จำพวกอะไรบ้าง คือ ภิกษุทั้งหลาย... read more

สมัยหนึ่ง พระผู้มีพระภาคประทับอยู่ที่กูฏาคารศาลา ป่ามหาวัน เขตเมืองเวสาลี ครั้งนั้น เวลาเช้า พระผู้มีพระภาคนุ่งแล้ว ทรงถือบาตรและจีวร เสด็จเข้าไปสู่เมืองเวสาลีเพื่อบิณฑบาต ครั้นเสด็จกลับจากบิณฑบาตแล้ว เวลาหลังอาหาร เสด็จเข้าไปยังป่ามหาวัน... read more

ภิกษุทั้งหลาย ธาตุเป็นเครื่องสลัดออก ๖ ประการเหล่านี้ ๖ ประการอะไรบ้าง คือ ภิกษุทั้งหลาย ถ้าภิกษุในกรณีนี้ กล่าวอย่างนี้ว่า เมตตาเจโตวิมุตติ ข้าพเจ้าเจริญแล้ว ทำให้มากแล้ว ทำให้เป็นดุจยาน... read more

สมัยหนึ่ง พระผู้มีพระภาคประทับอยู่ ณ ราวป่าอิจฉานังคละ ใกล้บ้านอิจฉานังคลคาม ก็สมัยนั้น พราหมณ์มหาศาลผู้มีชื่อเสียงเป็นอันมาก คือ จังกีพราหมณ์ ตารุกขพราหมณ์ โปกขรสาติพราหมณ์ ชาณุโสณีพราหมณ์... read more

ภิกษุทั้งหลาย บุคคลผู้ประกอบด้วยธรรม ๖ ประการ ย่อมเป็นเหมือนผู้ถูกนำมาเก็บไว้ในนรก ธรรม ๖ ประการอะไรบ้าง คือ ๑) เป็นผู้มีปกติฆ่าสัตว์มีชีวิต ๒) เป็นผู้มีปกติถือเอาสิ่งของที่เจ้าของไม่ได้ให้ ๓) เป็นผู้มีปกติประพฤติผิดในกาม ๔) เป็นผู้มีปกติพูดเท็จ ๕)... read more