ธรรมะในสวนหลังบ้าน
ภิกษุทั้งหลาย ฉันทราคะในตา นี้เป็นอุปกิเลสแห่งจิต1 ฉันทราคะ2ในหู นี้เป็นอุปกิเลสแห่งจิต นี้เป็นอุปกิเลสแห่งจิต ฉันทราคะในจมูก นี้เป็นอุปกิเลสแห่งจิต ฉันทราคะในลิ้น นี้เป็นอุปกิเลสแห่งจิต ฉันทราคะในกาย...
สมัยหนึ่ง พระผู้มีพระภาคประทับอยู่ที่จาลิกบรรพต เขตเมืองจาลิกา สมัยนั้น ท่านพระเมฆิยะเป็นภิกษุอุปัฏฐากพระผู้มีพระภาค ครั้งนั้น ท่านพระเมฆิยะเข้าไปหาพระผู้มีพระภาคยังที่ประทับ อภิวาทแล้วยืนอยู่ในที่สมควร ครั้นแล้ว ได้ทูลพระผู้มีพระภาคว่า. ภันเต ข้าพระองค์ปรารถนาจะเข้าไปบิณฑบาตในชันตุคาม. พระผู้มีพระภาคตรัสว่า เมฆิยะ...
เรื่องเกิดขึ้นที่นครสาวัตถี พระเจ้าปเสนทิโกศลประทับนั่งในที่สมควรแล้ว ได้กล่าวกับพระผู้มีพระภาคว่า. ภันเต เมื่อข้าพระองค์อยู่ในที่หลีกเร้น ได้เกิดความคิดขึ้นมาว่า ธรรมที่พระผู้มีพระภาคตรัสไว้ดีแล้วนั่นเอง เป็นธรรมสำหรับผู้มีมิตรดี มีสหายดี มีพวกพ้องดี ไม่ใช่สำหรับผู้มีมิตรเลว...
สมัยหนึ่ง พระผู้มีพระภาคประทับอยู่ที่นิโครธาราม เขตรนครกบิลพัสดุ์ แคว้นสักกะ ครั้งนั้น เจ้าศากยะนามว่า นันทิยะ ได้เข้าไปเฝ้าพระผู้มีพระภาคยังที่ประทับ อภิวาทพระผู้มีพระภาคแล้ว นั่งในที่สมควร...
ภิกษุทั้งหลาย เมื่อภิกษุประกอบเนืองๆ ในการเจริญภาวนาอยู่ แม้จะไม่มีความปรารถนาอย่างนี้ว่า โอหนอ ขอจิตของเราจงหลุดพ้นจากอาสวะ เพราะไม่มีอุปาทานเถิด ดังนี้ โดยที่แท้ จิตของภิกษุนั้น...
ภิกษุทั้งหลาย ถ้าจิตของภิกษุคลายกำหนัดจากรูปธาตุ ก็เป็นจิตที่หลุดพ้นแล้วจากอาสวะทั้งหลายเพราะไม่มีอุปาทาน. ถ้าจิตของภิกษุคลายกำหนัดจากเวทนาธาตุ … ถ้าจิตของภิกษุคลายกำหนัดจากสัญญาธาตุ … ถ้าจิตของภิกษุคลายกำหนัดจากสังขารธาตุ … ถ้าจิตของภิกษุคลายกำหนัดจากวิญญาณธาตุ ก็เป็นจิตที่หลุดพ้นแล้วจากอาสวะทั้งหลายเพราะไม่มีอุปาทาน. เพราะจิตหลุดพ้นแล้ว จิตจึงดำรงอยู่ เพราะดำรงอยู่ จึงยินดีพร้อม เพราะยินดีพร้อม...
ภิกษุ บุคคลเมื่อรู้อยู่ เห็นอยู่ซึ่งตา โดยความเป็นของไม่เที่ยง จึงจะละสังโยชน์ได้ บุคคลเมื่อรู้อยู่ เห็นอยู่ซึ่งรูปทั้งหลาย โดยความเป็นของไม่เที่ยง จึงจะละสังโยชน์ได้ บุคคลเมื่อรู้อยู่ เห็นอยู่ซึ่งจักษุวิญญาณ...
ใครๆ ไม่ควรยินดี ต่อสิ่งซึ่งเกิดแล้ว เป็นแล้ว เกิดขึ้นพร้อมแล้ว อันปัจจัยกระทำแล้ว อันปัจจัยปรุงแต่งแล้ว ไม่ยั่งยืน ปรุงแต่งเพื่อชราและมรณะ...
ภิกษุทั้งหลาย กำลัง ๕ ประการเหล่านี้ ๕ ประการอะไรบ้าง คือ ๑) กำลังคือศรัทธา ๒) กำลังคือวิริยะ ๓) กำลังคือสติ ๔)...
ภิกษุทั้งหลาย การถึงอกุศลธรรมย่อมไม่มี ตลอดเวลาที่วิริยะใน กุศลธรรมทั้งหลายยังตั้งมั่นอยู่ แต่เมื่อใดวิริยะเสื่อมหายไป โกสัชชะ (ความเกียจคร้าน) กลุ้มรุมอยู่ เมื่อนั้นการถึงอกุศลธรรมย่อมมี. …” -บาลี อํ. ปญฺจก....
